Samen bouwen aan het onderwijs van de toekomst

Vraag je Rijk van Ommeren naar zijn missie, dan volgt geen opsomming van prestaties of meetbare doelen, maar een helder betoog over onderwijs als vorming. Natuurlijk: lezen, schrijven en rekenen zijn onmisbaar. Maar minstens zo belangrijk is de vraag wie je bent en welke rol je speelt in de samenleving. “Juist in een tijd van polarisatie hoop ik dat we kinderen leren om vanuit meerdere perspectieven te kijken,” stelt hij. “Je mag ergens iets van vinden, maar meningen verschillen. Dat is niet slecht, we moeten elkaar daar juist de ruimte voor geven.” 

Van Ommeren is directeur-bestuurder van PCBO Rijnsburg, een vereniging met zes basisscholen binnen de gemeente Katwijk. Inmiddels werkt hij al 25 jaar in het onderwijs: “In 2000 ben ik afgestudeerd aan de pabo en begonnen als leerkracht. Daarna heb ik stap voor stap de carrièreladder beklommen: van locatieleider tot adjunct-directeur en uiteindelijk directeur van zowel kleine als grote basisscholen. In 2020 startte ik bij PCBO, midden in de coronaperiode. Meteen een flinke uitdaging!

Bij PCBO leggen we de verantwoordelijkheden bewust zo laag mogelijk in de organisatie. Dat betekent dat je steeds moet afwegen wat je bovenschools organiseert en wat je bij de scholen zelf laat.” Voor Van Ommeren werkt dat prettig. Vanuit zijn woonplaats in het midden van het land combineert hij zijn rol bij PCBO met andere bestuurlijke werkzaamheden, waaronder een interim-bestuursfunctie in Friesland. “Die afwisseling is waardevol. Wat ik daar leer, neem ik hier mee naartoe en andersom.”

Cultuur in beweging
Waar hij trots op is? Niet zozeer op losse projecten of harde doelstellingen. “Ik geloof meer in het in gang zetten van een beweging”, zegt Van Ommeren. “Een cultuur waarin mensen weten waar ze samen naartoe willen.” Die beweging ziet hij bij PCBO duidelijk terug: “Toen ik begon, waren de scholen vooral op zichzelf gericht. Ze deden grotendeels hetzelfde, maar zonder veel onderlinge samenwerking. Nu werken we veel meer samen, terwijl er ook alle ruimte is voor verschillen en een eigen identiteit per school.

Professionalisering speelt daarin een belangrijke rol. De lat steeds een beetje hoger leggen, samen beter willen worden.” Verschillende bovenschoolse initiatieven vormen daarvan het concrete bewijs. Zo is er de Atlas-groep, een plusklas waarin leerlingen samenkomen die meer uitdaging nodig hebben. Een ander voorbeeld is de samenwerking met de Aloysius Stichting. “Die richt zich op kleuters waarbij er risico is op uitstroom naar het speciaal onderwijs, of waarbij nog onduidelijk is wat passend is.” 

In een gespecialiseerde, kleinschalige setting krijgen deze kinderen twee dagen per week extra begeleiding. “Door elkaars expertise te benutten, creëren we meerwaarde voor kinderen. Dat vraagt om goede samenwerking, ook met partners buiten onze eigen organisatie. Juist die verbindingen leggen, daar haal ik veel voldoening uit.”

Waar hij ook enthousiast van wordt, is de start van van de Praktijkpabo in Katwijk-Rijnsburg. Een samenwerking met de Christelijke Hogeschool Ede. “Het opleiden van nieuwe leraren is een grote uitdaging, zeker met het huidige lerarentekort. In deze variant combineren studenten een voltijdopleiding met directe praktijkervaring op één van de scholen van PCBO. Ze zijn één dag per week op de hogeschool en leren daarnaast vooral in de praktijk. Daarmee doen we iets goeds voor de regio, voor kinderen én voor de kwaliteit van het onderwijs.”

Onderwijshuisvesting
Waar het onderwijs geregeld tegenaan loopt, is passende huisvesting. Van Ommeren: “Ik denk dat we wat dat betreft aan de vooravond staan van een aantal belangrijke ontwikkelingen. De komende jaren moeten veel schoolgebouwen worden vervangen. Er wordt volop nagedacht over hoe huisvesting beter kan aansluiten op het onderwijs van de toekomst. De uitdaging is om die ideeën ook in de praktijk te brengen.”

Voor PCBO Rijnsburg was dat aanleiding om enkele jaren geleden op zoek te gaan naar externe ondersteuning. “We zijn een kleine vereniging en hadden op ons stafbureau niet de expertise voor planmatig en dagelijks onderhoud. Tegelijkertijd kregen we te maken met een groot nieuwbouw- en renovatieproject – een uitbreiding van de Oranje Nassauschool. We zochten daarom een partij die ons echt kon ontzorgen. 

In Versluis vonden wij de partner die planmatig onderhoud, dagelijks onderhoud en projectmanagement combineert. Voor ons is het grote voordeel dat we één aanspreekpunt hebben en écht ontzorgd worden. Alles komt op één plek samen en dat geeft rust en overzicht.”

“Ik hoop dat we kinderen kunnen leren vanuit meerdere perspectieven naar zaken te kijken en kritisch te zijn.”

Rijk van Ommeren – Directeur-bestuurder PCBO Rijnsburg