Stel je voor: je kind zit op school, maar leert in een gebouw met het slechtst denkbare energielabel. Op een derde van alle Nederlandse scholen is dit de dagelijkse realiteit. Maarten Stuifbergen van WijWijzer scholen maakt zich dan ook zorgen en sprak zich daarover uit op nationale televisie. Ook wij gingen in gesprek met de bevlogen bestuurder: “We creëren momenteel enorme kansenongelijkheid. Het welzijn en de cognitieve leerprestaties van leerlingen in dit soort schoolgebouwen blijven achter. En dat terwijl kantoorgebouwen minimaal energielabel C moeten hebben, anders mag er niet gewerkt worden. Ik kan dat gewoon niet rijmen in mijn hoofd.”
Veel schoolgebouwen werden kort na de Tweede Wereldoorlog uit de grond gestampt om aan de grote vraag te voldoen. Destijds prima oplossingen, maar deze tijd vraagt meer van ons. Dat begint met welwillende politici en beschikbare budgetten, maar dat is nu net waar het vaak aan ontbreekt. En dus zweten veel kinderen ’s zomers het lokaal uit en bibberen ze op winterse dagen van hun stoel af. Om over de beroerde ventilatie nog maar te zwijgen. Probeer je dan maar eens te concentreren!
Leiderschap met lef
Volgens Maarten is de zogeheten ‘bestuurlijke spaghetti’ één van de grootste obstakels: “Er is veel onduidelijkheid over wie waarvoor verantwoordelijk is. Daardoor kijkt iedereen naar elkaar, maar neemt niemand écht de regie. De levensduur van een school is zo’n 40 jaar, maar een groot deel van de schoolgebouwen in Nederland is bijna 70 jaar oud. We lappen het op met de middelen die we hebben, maar dat kost cumulatief meer geld dan tijdig vernieuwen.”
Toch blijft Maarten hoopvol. Hij gelooft in leiderschap dat draait om dienstbaarheid. Zo schreef hij recent op LinkedIn: ‘We hebben leiders nodig die hun positie zien als een belofte van dienstbaarheid, niet als een carrièrestap. Bestuurders die zich klein durven te maken voor het grotere geheel.’
Wat dat voor hem persoonlijk betekent? “Ik probeer altijd goed te luisteren en de mening van een ander even zwaar te laten tellen als de mijne. Iedereen brengt een ander perspectief mee. Als je alleen vasthoudt aan je eigen waarheid, kom je lijnrecht tegenover elkaar te staan. Dat zie je ook in de politiek en maatschappij: polarisatie. Maar we hebben te maken met complexe puzzels. Die los je alleen op met wederzijds begrip.”
Energie uit de praktijk
Waar de politiek het vaak laat afweten, blijft hij gemotiveerd werken aan oplossingen. Op de vraag waar hij die motivatie vandaan haalt, stelt Maarten: “Vandaag was ik op een school die pas vijf jaar oud is en energieneutraal. Maar eigenlijk maakt dat niet uit. Als ik zie hoe medewerkers elke dag met passie werken, dan weet ik: hier doen we het voor."
"Daarnaast moeten we mensen van buitenaf blijven uitnodigen om te laten zien in welke omstandigheden leraren en kinderen werken. Je kunt niet verwachten dat leerkrachten alles uit kinderen halen als de basis niet op orde is. Hopelijk komt de boodschap over en zijn er nu ook nationale besluitmakers die dit op de agenda zetten.”
Een slimme oplossing
Hij pleit dan ook voor een radicale herziening van het systeem: “Eerst kwam het geld van het Rijk, nu van de gemeente, maar de scholen zitten met de gevolgen. Je kan nog verder decentraliseren en zeggen: geef scholen zelf de verantwoordelijkheid over nieuwbouw en renovatie. Maar draai het eens om. Zet iedere school eens in de vijftig jaar opnieuw neer. Niet telkens een uniek ontwerp, maar werk met vier of vijf prefab-bouwpakketten. Dat is efficiënter, goedkoper en sneller. Je levert misschien iets in op creativiteit, maar je kunt een school altijd ‘eigen’ maken met kleinere ingrepen.”
Zijn boodschap is helder: als we écht willen investeren in gelijke kansen, dan begint dat bij een gezond schoolgebouw. En dat vraagt om leiderschap, samenwerking én lef.
Met eigen ogen zien waar Maarten voor strijdt?
Bekijk de uitzending hier.
“We hebben te maken met complexe puzzels. Die los je alleen op met wederzijds begrip.”
Maarten Stuifbergen – Bestuurder WijWijzer scholen
8.7/10